Nhạc số đang chi phối mạnh thị
trường âm nhạc Việt, bởi không chỉ làm thay đổi cách nghe nhạc trong
khán giả, mà còn làm thay đổi cả tư duy làm nghề của ca sĩ với những
cách thức ngược dòng.
Các cách làm trước đây như ca sĩ tự đầu tư cho album, sau
đó “chào hàng” đơn vị khai thác nhạc chuông - nhạc chờ đã không còn mới
mẻ nữa. Một phương cách khác đang được áp dụng gần đây, là các đơn vị
kinh doanh nhạc chuông - nhạc chờ bỏ tiền làm album cho ca sĩ. Trong
buổi ra mắt album Trả lại em hạnh phúc, ca sĩ trẻ Minh Vương đã có những
lời trân trọng dành cho Viettel, đơn vị hỗ trợ kinh phí cho sản phẩm.
Đây cũng là "bà đỡ" cho nhiều album của các ca sĩ trẻ khác như: Lạc
bước, Giá như em có thể của Nam Cường và Việt My, single Nói đi em của
Nam Cường, Người tình phụ của Bằng Cường, Cậu ấm, Vẽ một nụ cười của Don
Nguyễn...
Không chỉ Viettel, cái tên Galaxy Mobi cũng song hành
cùng video clip Hạnh phúc thoáng qua của Noo Phước Thịnh… Thậm chí, có
đơn vị còn có cả lực lượng sáng tác với nghiên cứu về phân khúc thị
trường chuyên biệt là nhạc số, sau đó hợp tác, đầu tư cho ca sĩ ra
album. Các công ty này lo cả khâu quảng bá, phát hành. Dĩ nhiên, khi mọi
sự đầu tư đều dựa trên nguyên tắc kinh doanh, thì điều kiện ngược lại
cũng không kém hà khắc. Với những trường hợp này, các công ty đầu tư
được độc quyền khai thác nhạc chuông, nhạc chờ trong một thời hạn nhất
định. Sự đầu tư kinh phí, thực chất chỉ là tạm ứng trước một số tiền để
sản xuất, số tiền đó sẽ được khấu trừ dần vào lợi nhuận từ nhạc chuông -
nhạc chờ, theo một tỷ lệ thỏa thuận. Sau khi khấu trừ xong, ca sĩ mới
được nhận về số tiền “lãi” cho mình.
Không chỉ đầu tư sản xuất album cho ca sĩ, nhiều đơn vị khai thác nhạc chuông
còn tổ chức các đêm nhạc để quảng bá ca khúc nhạc chuông, nhạc chờ - Ảnh: V.H.
Một
thực tế đã được chứng minh, ca sĩ nổi tiếng trong phân khúc nhạc
chuông, nhạc chờ không hề đồng nghĩa với sự nổi tiếng nói chung trong
thị trường âm nhạc. Danh sách những giọng ca như nhóm HKT, Khắc Việt…
không phải khán giả yêu nhạc nào cũng biết, nhưng lại từng đứng đầu
trong doanh thu phân khúc này của một đơn vị khai thác, trong khi đó, Mỹ
Tâm, Thu Minh, Hồ Ngọc Hà, Quang Dũng, Đức Tuấn… lại vắng bóng. Các
gương mặt trẻ giờ đây gần như xem nhạc số là kênh hoạt động chính và sự
hợp tác theo kiểu “tạm ứng” kinh phí trên là cách hợp lý nhất để những
gương mặt còn khó khăn về tài chính có sản phẩm trong thị trường âm
nhạc. “Một lý do nữa là vì tên tuổi các ca sĩ đó không đủ để bán được
đĩa. Họ chỉ có nhạc số, nên khoán trắng cho đơn vị nhạc số. Những ai vẫn
bán được đĩa đều chọn phương án hai: tự sản xuất, vì có thể bán trọn
gói album cho nhiều nơi theo giá thỏa thuận”, ông Quang Cường - quản lý
của ca sĩ Quang Hà cho biết. Theo ông Lương Trọng Nghĩa - quản lý của ca
sĩ Nam Cường, một lý do nữa để ca sĩ chọn cách bán album cho một nơi
duy nhất với giá độc quyền, là vì không đủ lực để giám sát các nhà mạng.
“Thôi thì bán đứt cho một công ty nào đó để họ tự kiểm tra và xử lý
những đơn vị khác vi phạm, chứ bản thân ca sĩ không làm nổi”.
Sự
khác biệt về cách làm và mục đích đã dẫn đến sự phân hóa về sản phẩm và
phân khúc thị trường băng đĩa nhạc của ca sĩ khá rõ rệt. Để được các
công ty kinh doanh nhạc chuông - nhạc chờ chọn đầu tư, ca sĩ phải chạy
theo “tiêu chí” của phân khúc này: giai điệu bắt tai, ca từ dễ nhớ (và
cũng dễ quên), hòa âm đơn giản… Vì vậy, ngoài việc tuổi thọ ngắn, các
sản phẩm này chỉ phổ biến trong một bộ phận khán giả trẻ. Với số đông
công chúng và giới chuyên môn, đó vẫn là những cái tên xa lạ và những ca
khúc của họ cũng gần như không có chỗ đứng. Đây không phải là hình thức
đóng góp tích cực cho thị trường âm nhạc vì yếu tố kinh doanh đã đặt
lên trên yếu tố nghệ thuật. Dù ăn khách trên thị trường nhạc số, những
ai chọn hướng đi này đều bị hạn chế về mặt quảng bá tên tuổi - điều cần
thiết nhất đối với một ca sĩ, đó là chưa kể đến yếu tố quyết định về
chất lượng và hướng đi riêng của từng người. Vì vậy, dù đứng đầu danh
sách kiếm tiền của nhạc số, nhưng xem ra, với nhiều ca sĩ trẻ, chọn
hướng đi này vẫn là sự lựa chọn khá bấp bênh.
-----------------------------------------------